Thói quen dán mắt vào điện thoại xử lý công việc ngoài giờ đang tàn phá các mối quan hệ gia đình và khiến nhiều người rơi vào trạng thái kiệt sức.

Căn bếp nhà anh Hoàng (35 tuổi, Hà Nội) từ lâu vắng bóng những tiếng cười trọn vẹn. Bữa tối vốn là khoảng thời gian gắn kết sau ngày dài làm việc nay bị xé lẻ bởi tiếng chuông báo email và các cuộc gọi đột xuất.

Tay cầm đũa, tay lướt màn hình, anh liên tục đứng dậy rời bàn ăn để xử lý công việc phát sinh. Người vợ lặng lẽ dọn dẹp trong sự im lặng mệt mỏi, còn đứa con nhỏ ngơ ngác chờ cha giảng xong bài toán rồi đành đi ngủ trước. Bàn làm việc di động chiếm trọn không gian sống, mái ấm gia đình như thành chi nhánh công sở nối dài.

Cách đó hàng trăm cây số, chị Mai (32 tuổi, TP.HCM) cũng đang rơi vào vòng xoáy tương tự. Dù đang cùng chồng con nghỉ dưỡng ở biển sau chuỗi ngày áp lực, tâm trí chị vẫn bị xâu xé bởi hàng chục nhóm chat công việc.

Vừa cùng con xây lâu đài cát, chị vừa gõ bàn phím trả lời đối tác và liên tục thúc giục con chơi nhanh để mẹ kịp gửi hồ sơ. Chuyến đi tái tạo năng lượng vô tình biến thành một ca làm việc từ xa gượng ép. Chồng thở dài thất vọng, các con co mình lại, còn bản thân chị đối mặt với chứng đau đầu dai dẳng cùng sự kiệt sức ê chề.

Não bộ kiệt quệ khi mâm cơm liên tục bị đứt đoạn bởi email, tin nhắn công việc. (Ảnh minh hoạ: AI tạo)

Sự phát triển của công nghệ mang lại sự linh hoạt nhưng cũng vô tình xóa mờ ranh giới giữa công sở và đời sống cá nhân. ThS.BSNT Hà Anh Dũng, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nhận định thói quen mang việc về nhà đang trực tiếp tàn phá các mối quan hệ và cản trở nghiêm trọng khả năng phục hồi tâm lý của người lao động.

Khi sự chú ý liên tục bị chia nhỏ bởi màn hình điện thoại, người thân dễ cảm thấy không được tôn trọng. Sự mệt mỏi cùng căng thẳng tích tụ lâu ngày làm giảm khả năng điều hòa cảm xúc, khiến một người dễ cáu gắt và bộc phát mâu thuẫn từ những chuyện nhỏ nhặt. Quan trọng hơn, những khoảng thời gian kết nối cốt lõi như bữa cơm tối hay giờ chơi cùng con bị đứt đoạn, đánh mất sự trọn vẹn vốn có.

Việc liên tục tiếp nhận thông tin khiến não bộ luôn ở trạng thái cảnh giác cao độ. Ngay cả khi đã rời bàn làm việc, những nhiệm vụ dở dang vẫn âm thầm tiêu tốn năng lượng của bộ não.

Tình trạng thiếu khoảng nghỉ thực sự trong thời gian dài là ngòi nổ dẫn đến căng thẳng mãn tính, kiệt sức, mất ngủ, suy giảm tập trung và tụt giảm sự hài lòng với cuộc sống. Do đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị cần kiểm soát các nguy cơ tâm lý - xã hội ngay tại môi trường làm việc, thay vì chỉ bắt cá nhân tự gánh chịu và thích nghi.

Thực tế cho thấy, nghỉ ngơi về mặt thời gian không đồng nghĩa với phục hồi về mặt tâm lý. Cuối tuần không đến cơ quan nhưng nếu tâm trí vẫn canh cánh nỗi lo bỏ lỡ tin nhắn hay áp lực tuần mới, não bộ vẫn chưa hề được thả lỏng. Điều đáng lo ngại không phải là việc thỉnh thoảng nghĩ đến công việc, mà là khi những suy nghĩ đó trở nên dai dẳng, xáo trộn giấc ngủ và xâm nhập vào sinh hoạt hàng ngày.

Để thiết lập lại ranh giới, người lao động cần chủ động chốt công việc trước kỳ nghỉ thông qua việc ghi rõ các việc tồn đọng và thứ tự ưu tiên cho tuần tới, giúp giải phóng bộ nhớ.

Việc chủ động tắt thông báo ngoài giờ và ấn định khung giờ kiểm tra email cụ thể sẽ loại bỏ phản xạ mở điện thoại vô thức; với công việc cần trực, các bên nên thống nhất rõ thời gian và trách nhiệm từ trước. Bên cạnh đó, việc dịch chuyển sự chú ý sang các hoạt động vận động, đọc sách, nấu ăn hay duy trì nhịp ngủ điều độ sẽ giúp cơ thể tái tạo năng lượng tự nhiên.

Nhiều người thường xem mệt mỏi, cáu gắt hay mất ngủ là cái giá hiển nhiên phải trả khi đi làm. Tuy nhiên, Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH) cảnh báo nếu các triệu chứng bất thường như rối loạn giấc ngủ, biến động cảm xúc, suy giảm trí nhớ hay kiệt sức kéo dài từ hai tuần trở lên, người lao động cần sớm tìm đến sự trợ giúp chuyên môn.

Sự can thiệp kịp thời từ bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sẽ ngăn chặn nguy cơ tiến triển thành các rối loạn lo âu, trầm cảm hay tình trạng lệ thuộc vào chất kích thích. Thay vì đợi đến khi các mối quan hệ rạn nứt hay sức khỏe chạm đáy, việc chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế chính là bước đầu tiên để giành lại quyền chủ động và tìm lại sự bình yên cho cuộc sống của chính mình.

(nguồn: vtcnews.vn)