Kết luận 83-KL/TW ngày 8/8/2026 của Bộ Chính trị xác định công nghiệp vật liệu là ngành nền tảng, yêu cầu chuyển từ khai thác tài nguyên sang làm chủ công nghệ, chế biến sâu, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây cũng là hướng mà Công ty Cổ phần Masan High-Tech Materials (Upcom: MSR) theo đuổi nhiều năm, với trọng tâm là vonfram, chế biến sâu và phát triển vật liệu công nghệ cao.

Dây chuyền chế biến hiện đại của Masan High-Tech Materials

Khi khoáng sản được nhìn từ phía công nghệ

Với ngành khoáng sản, Kết luận 83-KL/TW đánh dấu một thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận: tài nguyên không còn được nhìn chủ yếu ở góc độ khai thác bao nhiêu, mà ở khả năng tạo ra bao nhiêu giá trị sau khai thác.

Bộ Chính trị yêu cầu phát triển công nghiệp vật liệu có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, manh mún; tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực then chốt, nền tảng, có khả năng lan tỏa và dẫn dắt các ngành khác. Đặc biệt, theo định hướng của Kết luận, Việt Nam cần từng bước chuyển trọng tâm từ khai thác lợi thế tài nguyên sang làm chủ công nghệ vật liệu, nâng cao giá trị gia tăng và vị trí trong chuỗi cung ứng.

Định hướng này cũng tương đồng với hướng phát triển chế biến sâu mà Masan High-Tech Materials đang triển khai tại Núi Pháo. Thay vì dừng ở khai thác quặng đa kim, MSR tập trung xây dựng chuỗi giá trị vonfram, từ khai thác, chế biến, tinh luyện đến phát triển các sản phẩm vật liệu có giá trị gia tăng cao. Vonfram cũng ngày càng được xem là vật liệu quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao, từ điện tử, hàng không vũ trụ đến AI và bán dẫn.

Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, ông Danny Le, Chủ tịch HĐQT Masan High-Tech Materials, cho rằng vonfram và các vật liệu liên quan ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với AI và ngành bán dẫn toàn cầu.

Nhận định này cho thấy khoảng cách giữa "một mỏ vonfram" và "một nền tảng vật liệu công nghệ cao" thực tế nằm ở công nghệ, khả năng tinh luyện và vị trí của sản phẩm trong chuỗi giá trị.

Với Masan High-Tech Materials, đây là quá trình được xây dựng trong nhiều năm. Doanh nghiệp hiện định vị mình là nhà cung cấp vật liệu công nghệ cao tích hợp, với vonfram là sản phẩm trọng tâm; đồng thời phát triển các sản phẩm liên quan như florit, bismuth và đồng.

Những kết quả đạt được trong năm 2026 cho thấy quy mô của chuỗi sản xuất này đang được mở rộng.

Quý II/2026, doanh thu thuần của Masan High-Tech Materials đạt 8.138 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần cùng kỳ năm trước; lợi nhuận sau thuế trước lợi ích cổ đông thiểu số đạt 1.666 tỷ đồng, so với 6 tỷ đồng cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, doanh thu đạt 11.131 tỷ đồng, tăng 270%, còn lợi nhuận đạt 2.202 tỷ đồng, tương đương khoảng 88% kế hoạch cả năm.

Trong quý II, khối lượng quặng chế biến đạt 708.000 tấn, tăng 29% so với cùng kỳ và 62% so với quý trước; sản lượng tinh luyện tăng 91%.

Những kết quả này diễn ra trong bối cảnh giá vonfram tăng mạnh, đồng thời hoạt động khai thác và chế biến của doanh nghiệp được cải thiện sau các điều chỉnh liên quan đến giấy phép khai thác.

Vonfram là một trong những vật liệu then chốt định hình hiệu suất phần cứng của các dòng chip AI chất lượng cao

Làm sâu một lĩnh vực, mở rộng giá trị cả chuỗi

Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Masan High-Tech Materials không nằm ở việc doanh nghiệp tham gia thật nhiều lĩnh vực vật liệu, mà ngược lại là lựa chọn một lĩnh vực có lợi thế và tập trung nguồn lực để đi sâu.

Cách tiếp cận này có những điểm tương đồng với định hướng phát triển công nghiệp vật liệu có trọng tâm, trọng điểm được Bộ Chính trị nhấn mạnh.

Đối với vonfram, giá trị không chỉ nằm ở tinh quặng. Các công đoạn chế biến, tinh luyện và phát triển sản phẩm vật liệu phía sau mới là nơi tạo ra giá trị gia tăng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Masan High-Tech Materials đang nâng hiệu suất huy động công suất nhà máy tinh luyện, mở rộng mạng lưới cung ứng tinh quặng từ bên thứ ba và đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất oxit vonfram lên 8.000 tấn mỗi năm vào năm 2027 thông qua hợp tác chiến lược với GB Innovation - một doanh nghiệp khai thác và phát triển tài nguyên vonfram của Hàn Quốc.

Masan High-Tech Materials cũng đang thúc đẩy các kế hoạch mở rộng tài nguyên tại khu vực Núi Pháo và Núi Chiếm; theo doanh nghiệp, các dự án này có thể góp phần kéo dài vòng đời khai thác trong dài hạn.

Nếu nhìn từ yêu cầu của Kết luận 83, đây là một chuỗi logic khá rõ: có nguồn nguyên liệu, đầu tư công nghệ để chế biến sâu, tạo ra sản phẩm có giá trị cao và kết nối với nhu cầu của các ngành công nghiệp đang tăng trưởng.

Quan trọng hơn, thị trường đang tạo ra động lực rất lớn cho những vật liệu như vonfram.

Giá APT bình quân quý II/2026 đạt 3.245 USD/mtu, cao hơn sáu lần cùng kỳ năm trước. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh cung - cầu vonfram có nhiều biến động và nhu cầu từ các ngành công nghệ cao được kỳ vọng tiếp tục tăng.

Song song với chế biến sâu, Masan High-Tech Materials đang theo đuổi hướng phát triển xanh và tuần hoàn.

Từ định hướng đó, tái chế vonfram được doanh nghiệp xác định là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn. Việc thu hồi vonfram từ phế liệu giúp hình thành nguồn nguyên liệu thứ cấp, giảm áp lực lên tài nguyên sơ cấp và đưa vật liệu trở lại chu kỳ sản xuất.

Nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc tại Masan High-Tech Materials

Biến lợi thế tài nguyên thành năng lực công nghiệp

Khi Kết luận 83 được ban hành, vấn đề đặt ra với doanh nghiệp là làm thế nào để các định hướng về chế biến sâu, công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng được cụ thể hóa trong hoạt động sản xuất.

Theo Masan High-Tech Materials, trọng tâm trong giai đoạn tới là tiếp tục đầu tư vào công nghệ, nhân lực, chế biến sâu và xây dựng chuỗi cung ứng vật liệu có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Lãnh đạo công ty cho rằng khoáng sản không nên chỉ được nhìn như tài nguyên để khai thác và xuất khẩu, mà cần trở thành nguyên liệu đầu vào để hình thành năng lực công nghiệp và công nghệ của Việt Nam. Doanh nghiệp khẳng định sẵn sàng tiếp tục đầu tư và đồng hành cùng Chính phủ trong quá trình nâng cao giá trị tài nguyên, phát triển công nghiệp vật liệu và tăng sức tự chủ của nền kinh tế.

Từ thực tiễn hoạt động, Masan High-Tech Materials cho rằng một số điều chỉnh về cơ chế, thủ tục có thể góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn đối với đầu tư chế biến sâu.

Theo doanh nghiệp, việc tiếp tục đơn giản hóa một số thủ tục, đồng thời tăng cường hậu kiểm và chế tài, có thể giúp nâng cao tính chủ động trong hoạt động đầu tư, sản xuất.

Song song với đó, doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu cơ chế phù hợp để sử dụng đất đá thải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật làm vật liệu san lấp, trên cơ sở tuân thủ các quy định về môi trường và quản lý tài nguyên.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, rà soát cơ chế tài chính trong lĩnh vực khoáng sản theo hướng tạo thêm động lực cho các dự án chế biến sâu, sử dụng tài nguyên hiệu quả và tạo giá trị gia tăng cao.

Những đề xuất trên cũng gợi mở một số vấn đề rộng hơn trong quá trình phát triển công nghiệp vật liệu. Chúng phản ánh bài toán lớn hơn khi Việt Nam chuyển từ mô hình khai thác tài nguyên sang phát triển công nghiệp vật liệu.

Nếu chính sách tạo được môi trường đủ thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư dài hạn vào công nghệ, đồng thời doanh nghiệp chứng minh được năng lực bằng hiệu quả sản xuất, tiêu chuẩn môi trường và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, thì lợi ích cuối cùng không dừng ở một dự án hay một ngành hàng.

Kết luận 83-KL/TW ngày 8/8/2026 của Bộ Chính trị xác định phát triển công nghiệp vật liệu là nhiệm vụ chiến lược của quốc gia, góp phần nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng làm chủ công nghệ lõi.

Trọng tâm là phát triển công nghiệp vật liệu có trọng tâm, trọng điểm, theo hướng xanh, tái chế, tuần hoàn; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên và năng lượng, tăng chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đối với các vật liệu thiết yếu.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, vật liệu bán dẫn, vật liệu pin; nâng tỷ lệ nội địa hóa một số vật liệu chiến lược lên 50%. Trước đó, đến năm 2028, phấn đấu hình thành 3-5 trung tâm nghiên cứu vật liệu quốc gia.

Qua đó, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo về vật liệu, gắn Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao; bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, tăng sức mạnh nội sinh và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.

(nguồn: baochinhphu.vn)